Kardiovaskularni sistem i Bürgerova bolest kao jedna od najtežih vaskularnih dijagnoza
Srce i krvni sudovi čine jedinstven i izuzetno složen sistem koji povezuje ljudsko tijelo u funkcionalnu cjelinu. Ovaj sistem omogućava život svake ćelije jer obezbjeđuje stalni dotok kiseonika, hranjivih materija, hormona i drugih supstanci neophodnih za normalno funkcionisanje organizma. Mali krvni sudovi, kapilari, dopiru gotovo do svake ćelije u tijelu, dok srce neprekidno pumpa krv održavajući taj protok. Procjenjuje se da ukupna dužina krvnih sudova u ljudskom tijelu iznosi oko 200 kilometara, a kroz njih svake minute prođe približno pet litara krvi. Tokom jednog dana, čak i u stanju mirovanja bez fizičkog napora, srce ispumpa oko osam hiljada litara krvi.
Ovi podaci jasno pokazuju koliki je značaj kardiovaskularnog sistema i koliko je važno da on ostane zdrav i funkcionalan. Svako oboljenje srca ili krvnih sudova narušava ovu transportnu mrežu. U početnim fazama bolesti poremećaji često prolaze bez jasnih simptoma, ali s vremenom dolazi do ozbiljnih oštećenja, tromboze krvnih sudova i konačno do odumiranja ćelija i organa. Takva stanja mogu imati fatalne posljedice, poput infarkta srca ili infarkta mozga.
Bolesti krvnih sudova i ateroskleroza
Bolesti krvnih sudova danas su vodeći uzrok obolijevanja i smrtnosti na globalnom nivou. Iako je tehnološki i medicinski napredak u posljednjih sto godina značajno produžio ljudski životni vijek, istovremeno su se pojavile i nove zdravstvene prijetnje povezane s modernim načinom života. Jedna od njih je ateroskleroza, bolest krvnih sudova koja je usko vezana za proces starenja i najčešće se razvija postepeno, zahvatajući veliki broj arterija kod starije populacije.
Međutim, pored ateroskleroze postoji i niz drugih, znatno rjeđih ali izuzetno teških vaskularnih bolesti. Jedna od njih je Bürgerova bolest, poznata i kao tromboangiitis obliterans. Ova bolest se suštinski razlikuje od ateroskleroze po svojoj prirodi, brzini razvoja i populaciji koju zahvata.
Bürgerova bolest pogađa uglavnom mlade ljude, najčešće između dvadesete i četrdesete godine života. Iako se ranije smatralo da gotovo isključivo pogađa muškarce, danas se sve češće dijagnosticira i kod žena. Ono što je zajedničko gotovo svim oboljelima jeste činjenica da su aktivni pušači. Upravo je pušenje ključni faktor povezan s nastankom i razvojem ove bolesti.
Riječ je o zapaljenskom oboljenju arterija i vena nepoznatog uzroka. Smatra se da u nastanku bolesti učestvuju autoimuni poremećaji, genetska predispozicija i posebna preosjetljivost organizma na nikotin. Bolest zahvata srednje velike i male krvne sudove, najčešće na nogama i rukama, ali može zahvatiti i susjedne nerve, a u rijetkim slučajevima i krvne sudove mozga ili srca.
Faze bolesti
Tok bolesti prolazi kroz nekoliko faza. U početku dolazi do zapaljenja zida krvnog suda, pri čemu se bijele krvne ćelije infiltriraju u sve njegove slojeve. Nakon toga se stvara tromboza, odnosno krvni ugrušak koji postepeno ili naglo zatvara lumen krvnog suda. Kada se protok krvi prekine, tkivo ostaje bez kiseonika i hranjivih materija, što dovodi do teških oštećenja i na kraju do odumiranja tkiva.
Klinička slika Bürgerove bolesti je vrlo karakteristična i izuzetno teška za pacijente. Dominantan simptom je jak, stalan bol koji se najčešće javlja u stopalima, potkoljenicama ili šakama. Bol je posljedica teške ishemije, odnosno nedostatka kiseonika u tkivima, ali i oštećenja perifernih nerava. Kako bolest napreduje, pojavljuju se ulceracije, rane koje teško zarastaju, a u završnim fazama i gangrena. Ako se bolest ne liječi ili ako terapija ne daje rezultate, vrlo često dolazi do amputacije zahvaćenog ekstremiteta.
Bol kod Bürgerove bolesti ima snažan psihološki i fizički uticaj na oboljele. Dugotrajni bol visokog intenziteta iscrpljuje organizam, narušava kvalitet života i uvodi pacijenta u stanje konstantnog stresa. Takvo stanje dodatno pogoršava opšte zdravlje i smanjuje sposobnost organizma da se bori s bolešću.
Liječenje Bürgerove bolesti
Liječenje Bürgerove bolesti predstavlja veliki izazov za savremenu medicinu. Apsolutna i bezuslovna zabrana pušenja je osnovni i najvažniji korak u terapiji. Čak i boravak u prostorijama gdje se puši može pogoršati stanje i ubrzati napredovanje bolesti. Bez prestanka pušenja, sve druge terapijske mjere uglavnom nemaju efekta.
U prošlosti su se koristile i hirurške metode poput simpatektomije, odnosno presijecanja dijela autonomnog nervnog sistema, s ciljem smanjenja bola i poboljšanja protoka krvi. Međutim, ova metoda daje samo privremeno olakšanje, dok dugoročno narušava prirodnu regulaciju krvnih sudova. Zbog toga se danas sve češće dovodi u pitanje opravdanost takvih zahvata.
Pokušaji liječenja kortikosteroidima i imunomodulatornom terapijom do sada nisu dali zadovoljavajuće rezultate. Vaskularne hirurške intervencije premošćavanja takođe uglavnom nisu moguće jer su promjene rasprostranjene duž krvnih sudova. Nažalost, u velikom broju slučajeva bolest završava amputacijom, uprkos svim pokušajima konzervativnog liječenja.
Urednička analiza
Bürgerova bolest jasno pokazuje koliko su pojedine vaskularne bolesti i dalje velika nepoznanica za medicinu. Iako je veza s pušenjem nesporna, potpuni mehanizam nastanka bolesti još uvijek nije razjašnjen. Posebno zabrinjava činjenica da pogađa mlade, radno sposobne ljude i često dovodi do trajnog invaliditeta. Ovaj tekst naglašava važnost prevencije, edukacije o štetnosti pušenja i ranog prepoznavanja simptoma. Bez snažnijeg fokusa na prevenciju i istraživanja, Bürgerova bolest će i dalje ostati jedna od najtežih dijagnoza u oblasti vaskularne medicine.
Pročitaj i Masivni infarkt – Zašto je tako opasan i kako prepoznati simptome…
